Project in de kijker: Plantentuin Meise

Het Vlaams Energiebedrijf (VEB) is een instantie binnen de Vlaamse overheid die publieke diensten, scholen, steden en gemeenten begeleidt naar het energie-efficiënter maken van hun gebouwen. De Klerck Engineering heeft al vele jaren een raamcontract met het VEB en realiseerde zo o.a. heel wat relighting projecten voor De Lijn en stookplaatsrenovaties voor verschillende steden waaronder Kortrijk.

In 2022 kwam de vraag om een studie te doen in het kader van de verduurzaming van de plantentuin in Meise. De verwarming van zowel de gebouwen als de serres gebeurde er nog volledig op aardgas. Er was een duidelijke wens om stap voor stap over te schakelen naar een duurzamer alternatief en zo de site futureproof te maken.

De plantentuin is een site met een zeer grote verwarmingsvraag. Verspreid over het domein staan tientallen gebouwen, waaronder 2 grote serres met o.a. specifieke vleugels voor tropische planten die het hele jaar door op hoge temperatuur verwarmd moeten worden. In het stookgebouw, dat vroeger diende als kolencentrale, stonden meerdere gasketels met een totaal vermogen van 14 MW en een WKK om de volledige site van warmte te voorzien. We maakten een ontwerp waarbij zowel op hoge als op lage temperatuur verwarmd kon worden, rekening houdend met het budget en de bestaande infrastructuur, en met de mogelijkheid om op termijn verder te verduurzamen.

Gregory Verhaeghe, projectmanager: “Zoals bij elk project startten we met een haalbaarheidsstudie. Vanuit de plantentuin was er de vraag om over te stappen naar een verwarmingssysteem op basis van geothermie. Maar uit onze studie bleek dit niet interessant. Op de site is er weinig tot geen koelvraag en een zeer hoge warmtevraag. Door dat onevenwicht was een BEO-veld niet rendabel. We werkten verschillende scenario’s uit en samen met de klant kozen we uiteindelijk voor een combinatie van 2 lucht-water warmtepompen van elk 500 kW en een bijkomende WKK, met behoud van de bestaande gasketels. Zo konden we de oudere gebouwen blijven verwarmen met water op hoge temperatuur.”

De combinatie van verschillende systemen vraagt uiteraard om een goed beheer. Er werd dan ook gekozen voor een gebouwbeheersysteem met intelligente sturing om de energiekost en de CO2-uitstoot te optimaliseren.

Gregory: “De warmtepompen leveren energie voor de verwarming op lage temperatuur. Tijdens de zomer en de tussenseizoenen is dit voldoende. In de koude wintermaanden wordt 1 serre op gas verwarmd en een tweede serre deels op gas en deels door de warmtepompen. Het beheersysteem bepaalt volledig automatisch welke opwekkers worden aangesproken op basis van de buitentemperatuur, de eigen productie en de huidige elektriciteitsprijzen. De WKK’s wekken dan weer de nodige energie op om de warmtepompen aan te sturen, aangevuld met zonne-energie.”

Als multidisciplinair studiebureau gaan we verder dan enkel het ontwerp. We bezorgden het VEB een volledig aanbestedingsdossier, inclusief gedetailleerde meetstaten. De ingediende offertes werden door ons deskundig geanalyseerd en beoordeeld op volledigheid en correctheid. Tot slot kenden we het dossier toe op basis van vooraf bepaalde gunningscriteria. Ook tijdens de uitvoering bleven we nauw betrokken voor het begeleiden van de aannemer en een nauwgezette werfopvolging.

Elk project kent zijn uitdagingen. Ook voor dit dossier was dat het geval.

Gregory: “Een logische plaats voor beide warmtepompen leek dichtbij of op het bestaande stookgebouw. Maar aangezien het gebouw zich aan de rand van het perceel bevindt, was er een risico dat de ventilatoren, bij het onttrekken van warmte uit de lucht, lawaaioverlast zouden veroorzaken voor de nabijgelegen woningen. Er werd dan ook beslist om de toestellen dieper op het domein te plaatsen, op de binnenplaats van een van de serres. Met als bijkomend voordeel dat ze ook visueel geen probleem vormden.

De warmtepompen worden van elektriciteit voorzien via een nieuwe middenspanningscabine vlakbij en zijn aangesloten op het ondergrondse warmtenet van de site. Gevolg: minder graafwerken, hergebruik van bestaande leidingen en dus een lagere kostprijs.”

Ook een verduurzamingsproject op de planning? We denken graag mee.